Ιστορικά στοιχεία του Ιερού Ναού Αγίου Γερασίμου Άνω Ιλισίων

1. Ἴδρυση Ἐνορίας

Ἐνορία ἀπὸ τὸ 1926 (Πρακτικὸ 716/21-2-2015  Ἀρ. Πρωτ. 263/23-2-2015)

2. Ἰστορικό Ἀνοικοδομήσεως Ἱ. Ν. Ἁγίου Γερασίμου καὶ Παρεκκλησίων

Ἡ ἱστορία τοῦ Ναοῦ τῆς Ἐνορίας Ἁγίου Γερασίμου ξεκινάει, σύμφωνα μὲ προφορικὲς πληροφορίες, τὸ 1919, λαμβανομένου ὑπ’ ὅψιν ὅτι ἀπὸ τὸ 1926, τουλάχιστον, εἶναι ἐνορία καὶ ὅτι ὑπάρχουν βιβλία Βαπτίσεων καὶ Γάμων.

Ὁ Ἱερὸς Ναὸς ὡς εἶναι σήμερον ὁλοκληρώθηκε σὲ τέσσερεις φάσεις. Ἡ α΄ φάση ξεκίνησε τὸ 1919, ἡ β΄ τὸ 1938, ἡ γ΄ τὸ 1957 καὶ ἡ δ΄ τὸ 1990.

Κατὰ πληροφορίες παλαιοτέρων κατοίκων τῆς ἐνορίας, οἱ λίγοι κάτοικοι τῆς τότε συνοικίας Κουπονίων προέβησαν εἰς τὴν κατασκευὴ διὰ πλινθοδομῆς ναϋδρίου, γιὰ τὸν ἐκκλησιασμὀ τῶν περίπου 150 ἀτόμων, ὁ ὀποίος καὶ ἐχρησιμοποιήθηκε μέχρι τὸ ἔτος 1945. Ὁ ναός αὐτός ἀντιστοιχούσε περίπου στὸ σημερινὸ παρεκκλήσι ποὺ βρίσκεται κάτω ἀπὸ τὸν Ἱερό Ναό.

Τὸ 1938 ξεκίνησε ἡ β΄ φάση τοῦ Ναοῦ μὲ τὴν κατασκευὴ μεγαλύτερου, σταυροειδοὺς μὲ τρούλο, γύρω ἀπὸ τὸν πρώτο ναό. Ἡ κατασκευὴ ὀλοκληρώθηκε τὀ 1949 μὲ τὴν ἐνεργὸ συμμετοχὴ τοῦ ναοδόμου Γεωργίου Νομικοῦ κυρίως στὸν σχεδιασμὸ καὶ τὴν κατασκευὴ τοῦ δαπέδου. Στὴν προσπάθεια αὐτὴ τῆς ἀνεγέρσεως καὶ ἐπέκτασης συνέβαλαν καὶ ἐργοστάσια παραγωγῆς τσιμέντου, καθὼς καὶ τὸ Ὑπουργεῖο Συγκοινωνιῶν, μὲ τὴν δωρεὰ καὶ παροχὴ τσιμέντου καὶ σιδήρου, ἀντίστοιχα.

Οἱ ἐργασίες ἐγίνοντο κυρίως ἀπὸ ἐθελοντὲς καὶ ἀπὸ τοὺς κατοίκους τῆς περιοχῆς, ὅλων τῶν ἡλικιῶν. Ὅλοι σχεδὸν οἱ τεχνίτες τῆς συνοικίας προσῆλθαν καὶ προσέφεραν ἐθελοντικὰ τὶς γνώσεις τους καὶ τὴν ἐργασία τους, καὶ ὅλοι οἱ κάτοικοι συνέβαλλαν ποικιλοτρόπως γιὰ τὴν ἀνέγερση τοῦ Ναοῦ.

Ἔκτοτε ὁ Ναός ἄρχισε νὰ ἐπεκτείνεται σταδιακά μὲ τὴν προσθήκη τοῦ πρόναου καὶ τῶν καμπαναριῶν. Τὸν Ἀπρίλιο τοῦ 1961 ἀποφασίστηκε ἡ κατασκευὴ τοῦ τέμπλου, ἡ ὁποία ἀνατέθηκε στὸν διδάσκαλο τῆς Σχολῆς Καλῶν Τεχνῶν τῆς Τήνου, Γιάννη Φιλιππότη. Τὸ τέμπλο σχεδιάστηκε πανομοιότυπο μὲ τὸ τέμπλο τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Ρώσσου ποὺ βρίσκεται στὸ Προκόπι Εὐβοίας, τὸ ὁποῖο εἶχε καλλιτεχνηθεῖ καὶ κατασκευασθεῖ ἀπὸ τὸν ἴδιο.

Τὸ 1962 ξεκίνησε καὶ ἡ Ἀγιογράφηση τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ, ἡ ὀποία  ἀνατέθηκε στὸν ἁγιογράφο Εὐάγγελο Μαυρικάκη, ποὺ ὁλοκληρώθηκε τὸν Μάϊο τοῦ 1969.

Τὸ 1990 ξεκίνησε ἡ δ΄ φάση τοῦ Ναοῦ μὲ τὴν προσθήκη τοῦ περιστυλίου. Τὰ σχέδια ἐκπονήθηκαν ἀπὸ τὸν ἀρχιτέκτονα Ἀθανασίο Ἀνάγνου σὲ συνεργασία μὲ τοὺς Παναγιώτη καὶ Ἐλένη Μπαλή. Ἀπὸ τότε μέχρι καὶ σήμερα, συνεχίστηκαν οἱ ἐργασίες καὶ οἱ ἐπεκτάσεις τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ, κυρίως μὲ τὴν διαμόρφωση τοῦ Παρεκκλησίου, ὅπου καὶ ἀποκαλύφθηκε τό Ἱερὸ τοῦ πρώτου Ναοῦ καὶ τὴν ἀνέγερση τοῦ Ἐνοριακοῦ Κέντρου.

Τὸ 2017-18 ἔγινε ἡ συντήρηση ὅλων τῶν τοιχογραφιῶν τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ.

Ἐπίσης, τὸ ἔτος 2024 ἔγινε καὶ ἡ μαρμαρογραφία τῶν τοιχείων κάτωθεν τῶν τοιχογραφιῶν τοῦ κυρίως Ναοῦ καὶ τοῦ γυναικωνίτου. Τὸ δὲ 2025 τοποθετήθηκαν θωράκια στὸν σολέα τοῦ Ναοῦ.

ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙ

Τὸ 1986, λόγῳ ἔλλειψης χώρου, ξεκίνησαν οἱ ἐργασίες γιὰ τὴν διαμόρφωση τοῦ παρεκκλησίου, τὸ ὁποῖο βρίσκεται στὰ θεμέλια τοῦ κυρίως Ναοῦ.

Οἱ ἐργασίες ὁλοκληρώθηκαν σὲ δύο χρόνια καὶ γίνονταν μὲ ἐντατικοὺς ρυθμούς, ὁλημερὶς καὶ ὁληνυκτίς πολλὲς φορές, καθὼς ὁ ἐπάνω Ναὸς λειτουργοῦσε κανονικὰ ὅλη αὐτὴ τὴν περίοδο. Φοιτητὲς καὶ ἐνορίτες συμμετεῖχαν ἐθελοντικὰ στὶς ἀνασκαφὲς καὶ στὴ μεταφορὰ τῶν ὑλικῶν.

Οἱ ἐργασίες προχωροῦσαν σταδιακὰ καὶ μεθοδικὰ, καθὼς ἔπρεπε νὰ ἀφαιρεῖτε χῶμα καὶ ταυτόχρονα νὰ στερεώνεται ἡ ὁροφή.

ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙ ΦΕΠΑ

Οἱ πρῶτες Θείες Λειτουργίες ἄρχισαν νὰ γίνονται στὴ ΦΕΠΑ κατὰ τὸ 1970. Ὁ χῶρος ποὺ χρησιμοποιοῦνταν τότε ἦταν ἡ αἴθουσα ἐκδηλώσεων.

Ἀργότερα, ἄρχισε νὰ χρησιμοποιεῖτε ὁ χῶρος ὅπου βρισκόταν τὸ τηλεφωνικὸ κέντρο τῆς ἑστίας, τὸ ὁποῖο καὶ διαμοιράστηκε στοὺς ὀρόφους. Ἀπό τότε καὶ ὕστερα ἄρχισαν νὰ γίνονται συχνὲς Θεῖες Λειτουργίες καὶ ὁ χῶρος σταδιακὰ διαμορφωνόταν γιὰ τὸν σκοπὸ αὐτό. Γιὰ τὴν ὁριοθέτηση τοῦ ἱεροῦ  τοποθετήθηκε μιὰ μεταλλικὴ κατασκευὴ καὶ πάνω ἐκεῖ οἱ εἰκόνες τοῦ τέμπλου.

Τὸ 2004, ἐν ὄψει τῶν Ὀλυμπιακῶν ἔγινε καὶ ἡ πλῆρης διαμόρφωση τοῦ Παρεκκλησίου καὶ παράλληλα σὲ σύντομο χρονικὸ διάστημα ὁλοκληρώθηκε καὶ ἡ ἀγιογραφία μὲ πρωτοβουλία φοιτητῶν καὶ ἐργαζομένων τῆς ΦΕΠΑ.

3. Μαρμάρινες Ἐπιγραφές

Στὰ δεξιὰ τῆς κεντρικῆς εἰσόδου τοῦ ἄνω Ναοῦ ὑπάρχει μαρμάρινη ἐπιγραφὴ ὡς ἐξῆς: «ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΕΝ ΤΡΙΑΔΙ ΘΕΟΥ Ο ΙΕΡΟΣ ΟΥΤΟΣ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΕΡΑΣΙΜΟΥ ΚΟΥΠΟΝΙΩΝ – ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ ΑΝΕΓΕΡΘΗ ΑΠΟ ΤΟΥ ΕΤΟΥΣ 1932 ΕΩΣ ΤΟΥ ΕΤΟΥΣ 1947. ΕΓΚΑΙΝΙΑΣΘΗ ΥΠΟ ΤΟΥ ΣΕΒ. ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΤΡΙΚΚΗΣ ΚΑΙ ΣΤΑΓΩΝ Κ.Κ. ΧΕΡΟΥΒΕΙΜ (ΑΝΝΙΝΟΥ)»

Στὰ ἀριστερὰ τῆς εἰδόσου τοῦ Παρεκκλησίου ὑπάρχει μαρμάρινη ἐπιγραφὴ ὡς ἐξῆς: «ΣΤΟΝ ΙΕΡΟ ΤΟΥΤΟ ΤΟΠΟ ΥΠΗΡΧΕ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 20^ΟΥ ΑΙΩΝΟΣ ΕΚΚΛΗΣΑΚΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΕΡΑΣΙΜΟΥ. ΩΣ ΕΝΟΡΙΑΚΟΣ ΝΑΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΣΕ ΑΠΟ ΤΟ 1919»

4. Ρυθμὸς Ἱεροῦ Ναοῦ

Ἐγγεγραμμένος Σταυροειδὴς μὲ τρούλο.

5. Ἁγιογράφηση

Ἁγιογράφηση 1962-1969 ἀπὸ τὸν Εὐάγγελο Μαυρικάκη, μαθητὴ τοῦ Φώτη Κόντογλου.