Tριώδιον Εκτύπωση E-mail

ρχονται πολλοί πιστοί εἰς τὶς Ἀκολουθίες τῆς Ἐκκλησίας μας καὶ ἰδιαιτέρως κατά τήν περίοδον τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς, ἀλλά πόσοι γνωρίζουμε ποιές εἶναι οἱ ἀκολουθίες καὶ πόσοι ἔχουμε συνείδησιν τῶν τελουμένων;

- Ποιές εἶναι οἱ καθιερωμένες, καθημερινὲς Ἀκολουθίες;

- Ποιές εἶναι, σὲ τί ἀναφέρονται καί σέ τί διακρίνονται οἱ ἑορτές τῆς Ἐκκλησίας μας;

- Τί εἶναι Τριώδιον;

               

Καθημερινές Ἀκολουθίες:

                α) Ἑσπερινός (ἑορταστικὰ τὸ ξεκίνημα τῆς ἡμέρας ἀρχίζει ἀπὸ τὸν Ἑσπερινὸ ποὺ χαρακτηριστικό του εἶναι ὁ «προοιμιακὸς» καὶ τὸ «φῶς ἰλαρὸν»),

                β) Ἀπόδειπνον (προσευχή πρό τοῦ ὕπνου)

                γ) Μεσονυκτικόν (κατανυκτικότατη ἀκολουθία πρὸ τοῦ ὄρθρου),

                δ) Ὄρθρος (ἀκολουθία ποὺ ἀποδίδει, διὰ τῆς δομῆς της καὶ κυρίως διὰ τῶν κανόνων, τὸ χρῶμα καὶ τὸ νόημα τῆς προκειμένης ἑορτῆς) καὶ

                ε) Ὧρες (Πρώτη, Τρίτη, Ἔκτη, Ἐνάτη, ὥστε ὅλη ἡ ἡμέρα νὰ εὐλογεῖται μὲ τὴν προσευχή).

               

Ἑορταστικός κύκλος:

                Οἱ ἑορτές διακρίνονται,

                α) σὲ Δεσποτικές, ποὺ ἀναφέρονται εἰς τὸ πρόσωπο τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ,

                β) σὲ Θεομητορικές, ποὺ ἀναφέρονται στὴ μητέρα μας Παναγία, καὶ σὲ αὐτὲς

                γ) τῶν Ἁγίων, ποὺ αναφέρονται εἰς τὶς μνῆμες τῶν Ἁγίων ἢ σὲ θαυμαστὰ γεγονότα.

               

Ἐπίσης, διακρίνονται σὲ ἀκίνητες καὶ κινητές.

    Αἱ πλεῖσται ἐκ τῶν ἑορτῶν ἑορτάζονται σὲ συγκεκριμένη ἡμερομηνία ἐντὸς τοῦ ἔτους καὶ ὀνομάζονται ἀκίνητες, ὅπως π.χ. τοῦ Μ. Βασιλείου (τήν 1ην Ἰανουαρίου) ἤ τῆς κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου (τήν 15ην Αὐγούστου) ἤ τῶν Χριστουγέννων (τήν 25ην Δεκεμβρίου) κ.λπ.

  Ὑπάρχουν ὅμως ἑορτὲς οἱ ὁποῖες δέν ἑορτάζονται εἰς ὡρισμένην καί σταθερή ἡμερομηνία, ἀλλ’ εἰς διαφόρους καθ’ ἕκαστον ἔτος ἡμερομηνίας. Τοῦτο γίνεται διότι ὅλος ὁ κύκλος τῶν ἑορτῶν αὐτῶν ἐξαρτᾶται ἀπό τό Ἅγιον Πάσχα.

 Τό Πάσχα εἶναι κινητή ἑορτή. Ἡ Ἐκκλησία μας ὥρισε, διά τῆς Α΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, νά ἑορτάζεται τήν πρώτην Κυριακήν μετά τήν πανσέληνον τῆς ἐαρινῆς ἰσημερίας. Ἰσημερίες ἔχομεν δύο: Μίαν τήν Ἄνοιξιν, ἐαρινή ἰσημερία -21ην Μαρτίου- καί μίαν τό Φθινόπωρον, φθινοπωρινή ἰσημερία -23ην Σεπτεμβρίου-. («Ἰσημερία» λέγεται τό χρονικό σημεῖο κατά τό ὁποῖον ἡ ἡμέρα εἶναι ἴση μέ τήν νύκτα). Ἐπειδή ἡ πανσέληνος τῆς ἐαρινῆς ἰσημερίας δέν εἶναι σταθερή, δηλαδή δέν συμπίπτει πάντοτε τήν αὐτήν ἡμερομηνίαν, δι’ αὐτό τό Πάσχα ἑορτάζεται εἰς διάφορον κατ’ ἔτος ἡμερομηνίαν.

 Ἀφοῦ λοιπόν τό Πάσχα εἶναι κινητή ἑορτή, εἶναι φυσικόν νά εἶναι κινητὲς καί ὅλες ἐκεῖνες οἱ ἑορτὲς οἱ ὁποῖες ἐξαρτῶνται ἐξ αὐτοῦ. Οἱ ἑορτὲς αὐτὲς ἀπαρτίζουν δύο κύκλους: Τόν κύκλον τοῦ Τριωδίου καί τόν κύκλον τοῦ Πεντηκοσταρίου.

               

Τριώδιον λέγεται τό ἐκκλησιαστικό βιβλίο πού περιέχει τὸ πλεῖστον μέρος ἀπὸ τὶς Ἀκολουθίες τῆς Ἐκκλησίας μας, οἱ ὁποῖες τελοῦνται εἰδικῶς κατά τήν περίοδον πού ἀρχίζει ἀπό τήν Κυριακήν τοῦ Τελώνου καὶ τοῦ Φαρισαίου καί τελειώνει τό Μέγα Σάββατον.

Τό Τριώδιον διαιρεῖται σὲ τρεῖς περιόδους:

             α) Τὶς τρεῖς Ἑβδομάδες πού προηγοῦνται τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς.

             β) Ὁλόκληρον τήν Μεγάλην Τεσσαρακοστήν, ἤτοι τήν περίοδον ἀπό Καθαρᾶς Δευτέρας μέχρι Κυριακῆς τῶν Βαΐων.

             γ) Τήν Μεγάλην Ἑβδομάδα.

Ὀνομάζεται Τριώδιον, διότι πολλοί ἀπό τούς ὕμνους του, οἱ λεγόμενοι Κανόνες (καί μάλιστα οἱ Κανόνες τοῦ Ὄρθρου τῶν καθημερινῶν), δέν εἶναι ἄρτιοι, δηλαδή δέν περιέχουν ἐννέα ἤ ὀκτώ Ὠδές, ἀλλά περιέχουν μόνον τρεῖς Ὠδές. Ἐξ οὗ χαρακτηρίσθηκε ὁλόκληρον τό βιβλίον «Τριώδιον», ἀλλά καί αὐτή αὕτη ἡ χρονική περιόδος κατά τήν ὁποίαν χρησιμοποιεῖται τό βιβλίον, ἤτοι ἀπὸ τὴν Κυριακὴ τοῦ Τελώνου καὶ Φαρισαίου ἕως τὸ Μέγα Σάββατο, καλεῖται «κατανυκτικόν Τριώδιον».

               

Ὁλόκληρος ἡ περίοδος τοῦ Τριωδίου ἔχει σκοπόν νά μᾶς προετοιμάσῃ, διά τῆς νηστείας, προσευχῆς καί μετανοίας, νά ὑποδεχθῶμεν τόν «πρός Πάθος εὐτρεπιζόμενον» Σωτῆρα μας καί νά γίνωμεν κοινωνοί τῶν Παθημάτων καί τῆς Ἀναστάσεώς Του.

Δυστυχῶς ὅμως! Ἐν τῇ πράξει πολλάκις χρησιμοποιοῦμε τήν περίοδον τοῦ Τριωδίου καὶ ἰδιαιτέρως τὶς τρεῖς πρῶτες ἑβδομάδες, μέ χορούς καί καρναβάλους, μέ μέθες καὶ «μασκαρέματα», ἀντί μέ προσευχήν, μέ «πένθος χαροποιόν», μέ κατάνυξιν καί εὐφροσύνην πνευματική.

               

Ἄς ἀκούσωμεν τήν φωνήν τῆς Μητρός μας, τῆς Ἁγίας μας Ἐκκλησίας, καί ἄς ἐκτελέσωμεν τὶς προτροπές Της:

                «Τό στάδιον τῶν ἀρετῶν ἠνέῳκται οἱ βουλόμενοι ἀθλῆσαι εἰσέλθετε, ἀναζωσάμενοι τὸν καλὸν τῆς νηστείας ἀγῶνα· οἱ γὰρ νομίμως ἀθλοῦντες, δικαίως στεφανοῦνται· καὶ ἀναλαβόντες τὴν πανοπλίαν τοῦ Σταυροῦ, τῷ ἐχθρῷ ἀντιμαχησώμεθα· ὡς τεῖχος ἄρρηκτον κατέχοντες τὴν πίστιν καὶ ὡς θώρακα τὴν προσευχὴν καὶ περικεφαλαίαν τὴν ἐλεημοσύνην· ἀντὶ μαχαίρας τὴν νηστείαν, ἥτις ἐκτέμνει ἀπὸ καρδίας πᾶσαν κακίαν. Ὁ ποιῶν ταῦτα τὸν ἀληθινὸν κομίζεται στέφανον παρὰ τοῦ Παμβασιλέως Χριστοῦ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς Κρίσεως».

                «Κρεῖσσον γάρ ἐστίν ἁμαρτάνοντα ἐπιστρέφειν, ἤ κατορθοῦντα ἐπαίρεσθαι».

 

ἀπὸ κείμενο π. Ἐπιφανίου Θεοδωροπούλου διασκευή ὑπὸ π. Γεωργίου Καλαντζῆ, Φεβρουάριος 2016

 

 
< Προηγ.   Επόμ. >

Τα νέα μας

Στό Ἐνοριακό Κέντρο τῆς ἐνορίας μας θά πραγματοποι...
ΕΝΟΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ   Τό ...
  ΘΕΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΜΗΝΟΣ OKTΩΒΡΙΟΥ   1/10...
    ΛΑΤΡΕΥΤΙΚΕΣ  ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ...