Θείος έρως Εκτύπωση E-mail

Περί Θείου ἔρωτος

 

            Στά ἔργα τοῦ ἁγίου Συμεών τοῦ Νέου Θεολόγου, στίς Κατηχήσεις του, στούς Θεολογικούς καί Ἠθικούς του Λόγους, στούς Ὕμνους του, βρίσκουμε ἀρκετά συχνά τήν λέξη ἔρως ἀναφερόμενη εἰς τόν θεῖο ἔρωτα.

            Μακάριος ὁ σοί περιπλακείς ἐξ ἔρωτος θείου. Μακάριος δέ καί τρισμακάριος καί ὅν σύ προσελάβου. Ἐπαινετός ὁ καταδιώκων σε, ἐπαινετώτερος ὁ εὑρών σε, μακαριώτερος ὁ ἀγαπηθείς ὑπό σοῦ.

            Πολλάκις ὁ θεῖος ἔρως δέν διακρίνεται καθαρά ἀπό τή θεία ἀγάπη. Περιγράφεται συνήθως σάν μιά φλογερη πνευματική ἐπιθυμία, πού ἀντιτίθεται στόν ἐπίγειο ἔρωτα, ὅπως ἡ ἐπίγεια ὀμορφιά ἀντιτίθεται στήν οὐράνια ὀμορφιά.

                        Ἀμήχανον τό κάλλος σου, ἀσύκριτον τό εἶδος,

                        ἡ ὡραιότης ἄφατος, ὑπέρ λόγον ἡ δόξα.

            Ὁ ἅγιος Συμεών πολλάκις χρησιμοποιεῖ μαζί καί τίς δύο ἐκφράσεις (ἀγάπη καί ἔρως) καί βεβαιεῖ ὅτι πρόκειται γιά μία φλογερή ἀγάπη τοῦ Θεοῦ.

                        ...ἐξανατέλλουσα ἐν ψυχαῖς φιλοθέοις

                        εὐθύς ἡμέραν ἐμποιεῖ ἀπαθείας.

            Ἀντίθετα, διαπράττουμε σοβαρό ἁμάρτημα παραδίνοντας τά μέλη τοῦ σώματός μας στούς δαίμονες - εἰς ἄτιμα τῆς ἁμαρτίας ἔργα.

                        ...οὐ φρίττομεν...ρίπτειν ἑαυτούς

                        εἰς ἄτιμα τῆς ἁμαρτίας ἔργα; - τοῖς πονηροῖς δαίμοσιν;

            Ὁ πόθος καί ὁ ἔρωτας τοῦ Θεοῦ ἐπιθυμεῖ ν’ ἀγαπάει ὅλο καί περισσότερο, ἀλλά, ἡ ἀδυναμία τοῦ ν’ ἀγαπᾶς ὅπως θά ἤθελες προκαλεῖ τό συναίσθημα ὅτι ἔχεις χάσει τελείως αὐτήν τήν ἀγάπη.

                        Ἐκζητῶν δέ ἀκορέστως τοῦ ἐρᾶν με,

                        προσαπόλλω καί ὅν εἶχον ἔρωτα Θεοῦ...

                        ἀσθενοῦσα δέ ἡ φύσις         ...παραδόξως

                        ζῶν ὁ ἔρως τότε μᾶλλον˙

            Ὁ ἅγιος Συμεών λαβωμένος ἀπό τή θεία ὀμορφιά, ἀναφωνεῖ:

                        Σέ γάρ ὁρῶν τιτρώσκομαι...

                        ἀπρόσιτος ἡ δόξα σου, καί τίς ποτέ σε εἶδεν

                        ἤ τίς ἰδεῖν σε δυνηθῇ ὅλον, σέ, τόν Θεόν μου;

            Ὁ ἅγιος Συμεών περιγράφει μέ γαμήλιες εἰκόνες τήν ἕνωση μέ τό Θεό, τήν προσωποιημένη ἀπάθεια:

                        Ἡ ἀστραπήμορφος ἀπάθεια συνῆν μοι...

                        καί γάμου πόθον ἄπειρον, ἑνώσεως ἐνθέου,

                        ἐξ ἧς κἀγώ μεταλαβών ἀπαθής ἐγενόμην.

            Θά σημείωνε κανείς ἐδῶ μέ πόση ἔνταση προειδοποιεῖ τούς ἀναγνώστες του ἐναντίον κάθε σαρκικῆς ἑρμηνείας αὐτῶν τῶν εἰκόνων, πού τίς θέλει πνευματικές.

                        Καί συνενούμενος αὐτῷ οὐρανούς ὑπερβαίνω τό ποῦ τό σῶμα τότε ὑπάρχει, οὐ γινώσκω.

            Μέσα σ’ αὐτή τήν κατάσταση τῆς ἑνώσεως ὁ ἅγιος Συμεών αἰσθάνεται πιό μεγάλος ἀπό τόν κόσμο ὁλάκερο:

                        Ὑπάρχω δυνατώτερος καί βασιλέων μείζων καί τιμιώτερος πολύ τῶν ὁρωμένων πάντων.

            Στούς Ἠθικούς του Λόγους, ὁ ἅγιος Συμεών χαράζει καί πάλι ἐκτενῶς τό ὁδοιπορικό τοῦ ἀνθρώπου πρός τόν Θεό, μέ τήν ἐκπλήρωσιν τῶν θείων ἐντολῶν, τόν μακρύ δρόμο, στό τέλος τοῦ ὁποίου πέφτει ἐξαντλημένος˙ καί τότε λοιπόν ὁ Θεός πού τόσο εἶχε ἐπιθυμήσει τοῦ ἐμφανίζεται καί τόν ὁδηγεῖ στή νυφική παστάδα, ὅπου γίνεται μέτοχος τοῦ μυστικοῦ γάμου: οὗτος, πάλιν τήν ὁδόν ἄνωθεν ἀπαρξάμενος, τρέχει σφοδρότερον, ἐντονώτερον, ἀσφαλέστερον˙ περιπατεῖ σύννους, τῇ μνήμῃ φλέγεται, τῷ πόθῳ καίεται καί γίνεται ὅλος ἔξω τοῦ κόσμου, συνάπτεται τοῖς ἀγγέλοις, τῇ ἀθανασίᾳ συμπλέκεται, εἰς τρίτον ἀνέρχεται οὐρανόν, ἁρπάζεται εἰς παράδεισον, ἀκούει ἄρρητα ρήματα, εἰς τόν νυμφῶνα εἰσέρχεται, τόν νυμφίον ὁρᾷ, τοῦ πνευματικοῦ γάμου ἐν μετοχῇ γίνεται, πάντων τῶν ἀγαθῶν ἐν ἀπολαύσει γίνεται, εἰς ἅ οὐδέ τῶν ἀγγέλων αἱ δυνάμεις ἀδεῶς ἐνατενίσαι τολμῶσιν.

            Αὐτό πού κυρίως μᾶς ἐνδιαφέρει σ’ αὐτό τό ἀπόσπασμα εἶναι ὁ Θεός συγκαταβαίνει ὡς ἀντικείμενο ἐπιθυμίας τοῦ ἀνθρώπου καί ἡ ἕνωσι μαζί Του σ’ ἕνα μυστικό γάμο.

            Ὁ ἅγιος Συμεών διακρίνει τίς χαρές τῆς θεϊκῆς ἑνώσεως ἀπό τίς ἐπίγειες χαρές˙ γιατί αὐτές οἱ χαρές δέν εἶναι ἀνακατεμένες μέ λύπη.

            Τά μέν γάρ ἐν τῷ βίῳ τούτῳ καλά συνεπομένην ὁμολογουμένως ἔχουσιν καί συγκεκληρωμένην αὐτοῖς τήν λύπην καί τήν ἀθυμίαν καί τήν ὀδύνην, ἡ δέ μετά τοῦ Θεοῦ διαγωγή καί ἡ ὁμιλία καί ἡ θεωρία πᾶσαν ὑπερβαίνει μακαριότητα καί πάσης ὑπέρκειται δόξης καί εὐκληρίας καί χαρᾶς καί ἀνέσεως.

            Στά Κεφάλαιά του ὁ ἅγιος Συμεών μιλώντας γιά τή συντριβή λέει πώς μιά ἀπό τίς ἐνέργειές της εἶναι ν’ ἀνάψει στήν καρδιά τή φλόγα τοῦ ἔρωτα καί τοῦ πόθου πρός τόν Θεό.

            Τό πένθος διπλοῦ ταῖς ἐνεργείαις ἐστί καί ὡς μέν ὕδωρ, διά τῶν δακρύων πᾶσαν σβεννύει τήν φλόγα τῶν παθῶν καί τήν ψυχήν ἐκκαθαίρει τοῦ ἐξ αὐτῶν μολυσμοῦ˙ ὡς δέ πῦρ, διά τῆς παρουσίας τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ζωοποιεῖ καί ἀναφλέγει καί ἐκπυροῖ  καί θερμαίνει τήν καρδίαν καί πρός ἔρωτα καί πόθον Θεοῦ ἐξάπτει αὐτήν.

            Ὁ ἔρωτας τοῦ Θεοῦ ἄναψε ἐδῶ ἀπό τό πῦρ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Αὐτή ἡ χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος εἶναι ὁ ἀρραβώνας τῆς μυστικῆς ἑνώσεως μέ τό Θεό.

            Μιλάει μάλιστα γιά τήν ἀγάπη, τήν μηδέποτε ἱσταμένην μήτε πίπτουσαν, ἀλλά διά παντός προστιθεμένην τοῖς ἔμπροσθεν, πόθῳ πόθον προσλαμβανομένην καί ἔρωτι ἔρωτα.

            Ἡ ἕνωση τῆς ψυχῆς μέ τόν Θεό εἶναι σάν τήν ἕνωση τοῦ ἄνδρα μέ τή γυναίκα:

                        Πῶς γάρ καί χωρισθήσεται ἡ νύμφη τοῦ νυμφίου,

                        ἤ ὁ ἀνήρ τῆς γυναικός, ᾗ συνηρμόσθη ἅπαξ;

                        ... «Καί ἔσονται οἱ δύο εἰς μίαν σάρκα»...

                        Καί ἡ ψυχή ἐν τῷ Θεῷ καί θεός ἐν ψυχῇ

            Στόν 15ο Ὕμνο του μποροῦμε νά βροῦμε τή διδασκαλία τοῦ ἁγίου Συμεών γιά τό μυστικό γάμο στή πιό ὁλοκληρωμένη ἀνάπτυξή της. Ἡ γλώσσα τοῦ ἁγίου Συμεών σ’ αὐτόν τόν Ὕμνο σκανδάλιζε πολλούς  ἀπό τούς συγχρόνους του, ὅπως σκανδαλίζει ἀκόμα ὁρισμένους καί τῆς δικῆς μας ἐποχῆς, πού εἶναι ἀλλεργικοί στή γλώσσα τῶν μυστικῶν.

                        Μέλη Χριστοῦ γινόμεθα, μέλη Χριστός ἡμῶν...

                        καί χείρ Χριστός καί ποῦς Χριστός ἐμοῦ τοῦ παναθλίου...

                        ἀσχημοσύνην σώματος ὅλως μή καθορῶντες,

                        ἀλλ’ ὅλοι ὅλῳ σώματι Χριστῷ ὁμοιωθέντες.

            Ὁ σκοτισμός τοῦ νοῦ μας εἶναι πού δέν μᾶς ἐπιτρέπει νά καταλάβουμε αὐτά τά μυστήρια. Ὁ Ἅγιος Συμεών λοιπόν συνεχίζει σάν ν’ ἀπευθύνεται σ’ ἕναν φανταστικό ἀντιρρησία.

                        Εἰ τοίνυν σύ ἐνδέδυσαι σαρκός σου τήν αἰσχύνην

                        τό φῶς ἰδεῖν οὐκ ἴσχυσας σκότει κεκαλυμμένος,

                        ἐγώ σοι τί ποιήσαιμι, τά φρικτά πῶς σοι δείξω.

            Αὐτό τό θέμα τοῦ μυστικοῦ γάμου, αὐτές οἱ γαμήλιες εἰκόνες δέν εἶναι γενικά ξένες πρός τήν παράδοση τῶν ἑλλήνων Πατέρων. Οἱ μυστικοί συγγραφεῖς ἅγιος Γρηγόριος Νύσσης, Διονύσιος Ἀρεοπαγίτης, ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος, γιά νά μήν ἀναφέρουμε παρά μονάχα αὐτούς, χρησιμοποιοῦν αὐτές τίς εἰκόνες, ὅταν μιλοῦν γιά τήν ἕνωση τοῦ ἀνθρώπου μέ τόν Θεό. Ὁ ἅγιος Συμεών ὁ Νέος Θεολόγος λέει πάνω κάτω τό ἴδιο πρᾶγμα, διακρίνεται ὅμως ἀπό τό θάρρος καί τόν τολμηρό ρεαλισμό στίς περιγραφές του, πού δανείζεται ἀπό τόν φυσικό ἔρωτα καί τή φυσιολογία τοῦ ἀνθρωπινου σώματος.

            Αὐτό ὅμως πού κυρίως τόν ἀπασχολεῖ εἶναι νά δείξει τήν πληρότητα τῆς σαρκώσεως τοῦ Λόγου, πού πῆρε πάνω Του ὅλη τήν ἀνθρώπινη φύση, τό ἀνθρώπινο σῶμα καί συνεπῶς ὅλα του τά ὄργανα. Ἔτσι ὥστε τό ἀνθρώπινο γένος, ἔχοντας χάσει τήν ἀθανασία, νά μήν σβήσει, ἀλλά νά διατηρηθεῖ διά τῆς τεκνοποιήσεως. Ὁ ἅγιος Συμεών πιστεύει πώς ὅλο τό ἀνθρώπινο σῶμα μέ τά μέλη του, δοξασμένο ἐξ ἀρχῆς ἐπειδή ἀκριβῶς δημιουργήθηκε ἀπό τόν Θεό, πρέπει νά μεταμορφωθεῖ καί νά ἑνωθεῖ μέ τό Χριστό μ’ ἕναν τρόπο μυστικό, μαζί μέ τήν ψυχή πού εἶναι ἡ νύμφη τοῦ Χριστοῦ. Ὁ διακαής του πόθος γιά τό κάλλος τοῦ Θεοῦ, ὁ ἔρως του, στρέφεται πάντα πρός τόν Θεό, τόν Χριστό μόνο.

 

 

Διασκευή τοῦ π. Γεωργίου Καλαντζῆ ἀπό τό βιβλίο "Μέσα στό φῶς τοῦ Χριστοῦ"

 
< Προηγ.   Επόμ. >

Τα νέα μας

https://youtu.be/XWp5Z2EWsmw?t=1 ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ & ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΠΑ...
ΕΝΟΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ Τό προσκλ...
  IOYNIΟΣ 2017   1/6       Πέμπτη         Ἰο...
  ΛΑΤΡΕΥΤΙΚΕΣ ΕΥΚΑΙΡΕΙΕΣ Ὄρθρος:       ...