Στὰ πλαίσια τοῦ ἑορτασμοῦ τῶν 100χρονων τοῦ Ἱ. Ναοῦ τοῦ Ἁγίου Γερασίμου θὰ διενεργηθεῖ διαγωνισμὸς γιὰ τὸ ἑνιαῖο τῆς γλώσσης μας καὶ τὴν ἀξία τοῦ βιβλίου μεταξὺ μαθητῶν Δημοτικοῦ, Γυμνασίου καὶ Λυκείου.


Tὸ βιβλίο δὲν πρέπει νὰ παύει νὰ εἶναι ὁ πιστότερος φίλος μας, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ ἔχουμε ἐξοβελίσει ἀπὸ τὴ ζωή μας χάριν τοῦ ὑπολογιστῆ, τὸν ὁποῖον κινδυνεύουμε νὰ καταστήσουμε ἀπὸ “ἐργαλεῖο-ἐργάτη” ἀληθινὸ δυνάστη.

 

ἀθανάτη ἑλληνικὴ μας γλώσσα ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Ὁμήρου μέχρι σήμερα καὶ ὅσο θὰ ὑπάρχει κόσμος ὁμιλεῖται ζωντανὰ, παρὰ τὶς ἀλλοτριώσεις. Ἐπομένως εἶναι ἀνάγκη προσοικείωσης ἀπὸ ὀλους μας καὶ πρέπει νὰ παραμένει ἀδιάλειπτο ὅραμα καὶ πρωταρχικὴ ἐπιδίωξὴ μας.

Τὸ ὅτι ἡ γλῶσσα μας εἶναι ζωντανὴ ἐπιβεβαιώνεται ἂν λάβουμε ὑπ᾿ ὄψιν ὅτι χρησιμοποιοῦνται ἄνω τῶν δύο χιλιάδων λέξεων μὲ ῥίζες ὁμηρικὲς ἀκόμη καὶ στὴν καθημερινότητά μας, καὶ σὲ παγκόσμια κλίμακα χρησιμοποιοῦνται χίλιες καὶ πλέον ἑλληνικὲς λέξεις γιὰ νὰ ἐκφράσουν ἐπιστημονικοὺς ὅρους.

Μερικὰ παραδείγματα: 1) τηλέφωνο (telephone), τηλεπικοινωνία, ἀπὸ τὸ ἐπίρρημα “τηλε” (μακριά)· 2) ἐξωφρενικός, ἀπὸ τὸ οὐσιαστικὸ “φρὴν” (λογική)· 3) ναυτιλία, ναυαγός, νεωκόρος, ἀπὸ τὸ οὐσιαστικὸ “ναῦς (τῆς νεώς)” (πλοῖο)· 4) ὀμπρέλα, ἀπὸ τὸ οὐσιαστικὸ “ὄμβρος” (βροχή), 5) χειροπέδες, τροχοπέδηση, ἀπὸ τὸ οὐσιαστικὸ ”πέδη” (δεσμὰ, δέσιμο)· 6) βάπτισμα, τὴ βάψαμε τὴ βάρκα ἀπὸ τὸ “βάπτω” (βυθίζω)· 7) ἀπορία, ὁδοιπόρος, ἀπὸ τὸ οὐσιαστικὸ “πόρος” (πέρασμα), 8) Γενετική (genetics), ἐκ γενετῆς, ἀπὸ τὸ ρῆμα “γίγνομαι”, 9) ἀντίδοτο (antidote), ἀντίδωρο, δῶρο, ἀπὸ τὸ ρῆμα “δίδωμι” καὶ 10) οἱ ἐκφράσεις: ἀγρὸν ἠγόρασα, ὃ γέγραφα γέγραφα, τὰ Καίσαρος Καίσαρι, ἄρον ἄρον, ἤγγικεν ἡ ὥρα, νίπτω τὰς χεῖρας μου ἀπὸ τὰ ἱερὰ εὐαγγέλια.

Κλασικὸ παράδειγμα οἱ λόγοι τοῦ Ξενοφ. Ζολῶτα στὴν Ἀμερικὴ τὸ 1957 καὶ '59.
«...In an epoch characterized by monopolies, oligopolies, monophonies, monopolistic antagonism and polymorphous inelasticities, our policies have to be more orthological. But this should not be metamorphosed into plethorophobia, which is endemic among academic economists...».

«...Σὲ μιὰ ἐποχὴ ποὺ χαρακτηρίζεται ἀπὸ μονοπώλια, ὀλιγοπώλια, μονοπωλιακὸ ἀνταγωνισμὸ καὶ πολύμορφες ἀνελαστικότητες, οἱ πολιτικές μας πρέπει νὰ εἶναι πιὸ ὀρθολογιστικές, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ μεταμορφώνεται σὲ πληθωροφοβία, ἡ ὁποία εἶναι ἐνδημικὴ στοὺς ἀκαδημαϊκοὺς οἰκονομολόγους...» 
Ἀπόσπασμα τῆς ὁμιλίας τοῦ Ξενοφ. Ζολῶτα (1959)

«...Τὸ βιβλίο εἶναι τὸ καλύτερο μέσο καὶ ἡ πιὸ ἀποτελεσματικὴ μέθοδος γιὰ τὴ μορφωτικὴ καὶ πολιτιστικὴ ἄνοδο τοῦ λαοῦ καὶ τὴν καλλιέργεια τοῦ πνεύματος καὶ τῆς ψυχῆς του...».
Γ. Κορδᾶτος

«...Καλῶ ὅλους, καθηγητές καί μαθητές, σέ μία συστράτευση γιά τήν ὑποστήριξη τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας. Νά παύσουμε νά τήν ἀδικούμε καί νά τήν ὑποτιμοῦμε, ὅταν τά πλεῖστα ξένα πανεπηστήμια τοῦ κόσμου τιμοῦν καί διδάσκουν τήν γλώσσα μας. Ἡ πρό μερικῶν δεκαετιῶν γενόμενη ἐκπαιδευτική μεταρρύθμισις στήν Ἑλλάδα ἀδίκησε τήν ἑλληνική γλῶσσα. Καί τό μονοτονικό, ὅσο καί ἄν φαίνεται ὅτι διευκολύνει, ἀδίκησε τήν ἑλληνική γλώσσα...».
Λόγος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Βαρθολομαίου στό 7ο Μαθητικό Συνέδριο Λογοτεχνίας στό Φανάρι

«...Οἱ Ἕλληνες μὲ τὴ φιλοσοφία ἔφθασαν στὰ ὑψηλότερα δυνατὰ ὅρια ἀναπτύξεως τοῦ ἀνθρωπίνου πνεύματος καὶ μὲ τὴ γλῶσσα παρουσίασαν τὴν τελειότερη δυνατὴ μορφὴ ἐκφράσεως τοῦ ἀνθρωπίνου λόγου.
Ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ προσέλαβε καὶ χρησιμοποιεῖ κατὰ Πρόνοια Θεοῦ στὴ λατρεία τὴ μορφὴ αὐτὴ τῆς ἐκφράσεως ἐπὶ δύο χιλιετίες, ὥστε μὲ τὴν χρήση τοῦ τελειότερου ὑπάρχοντος γλωσσικοῦ ὀργάνου στὶς λατρευτικὲς συνάξεις βοηθεῖ τοὺς πιστοὺς νὰ διατηροῦν τὴν αἴσθηση τοῦ τελείου Θεοῦ καὶ συμβάλλει στὴν πληρέστερη δυνατὴ κοινωνία μὲ Αὐτόν...».
Γερ. Σοφρώνιος

«...Ἡ ἑλληνική γλῶσσα εἶναι μουσική. Καὶ αὐτοὶ ποὺ παλαιὰ ξέρανε καλὰ τὴ γλῶσσα, τὰ ὁμιλοῦσαν ὅπως τὰ αἰσθανόντουσαν, τὰ μετέδιδαν ἀκριβῶς μὲ τοὺς τόνους, τὴ βαρεία, τήν ὀξεία, τὴν περισπωμένη, τὴ δασεῖα...
Ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα ἔχει πολύτιμους θησαυρούς, εἶναι ἡ γλῶσσα ποὺ οἱ Ἕλληνες Πατέρες τὴν πλούτισαν, τὴν τόρνευσαν σὰν πέτρα ποὺ μπαίνει ἀπὸ τὸν κτίστη στὴν θέση ποὺ εἶναι γι᾿ αὐτή καὶ τὴν κατέστησαν στὸ κτίσιμό της τόσο τέλεια ποὺ εἶναι δυνατὸν νὰ ὀνομαστεῖ «ἰσοδομική». Ἡ κάθε λέξη εἶναι ἀκριβῶς στὴν θέση της.
Μ᾿ ἀρέσει αὐτὴ ἡ γλῶσσα. Εἶναι συνετή καί μοῦ φαίνεται ἁγία καὶ ὅτι ἐξαγιάζεται ἀπὸ τὰ νοήματα ποὺ ἐκφράζει...»
Ἅγ. Πορφύριος

«...Ὅταν κάποτε φύγω ἀπό τοῦτο τό φῶς κι ἄν τυχόν κάπου ἀνάμεσα στούς γαλάζιους διαδρόμους συναντήσω ἀγγέλους, θά τούς μιλήσω ἑλληνικά, ἐπειδή δέν ξέρουνε γλῶσσες. Μιλᾶνε μεταξύ τους μέ μουσική...»
Νικηφόρος Βρετάκος

«..."Νικήτρα τοῦ θανάτου" ὀνόμασε τὴ γλῶσσα μας ὁ Παλαμᾶς. Ἡ ἀνάγκη νὰ παραμένει ἐνεργῆ ἡ ἑλληνική γλῶσσα ἰσοδυναμεῖ μὲ τὴν ἱστορικὴ ἐπιβίωση τῆς φυλῆς τῶν Ἑλλήνων...»
Ν.Π. Ἀνδριώτης (Γλῶσσα καί ἔθνος)

«...Πρὶν ἀπὸ τὸν ὑλικὸ τρόπο τῆς γραφῆς (Σεφέρης) ὑπάρχει ὁ πνευματικὸς τόπος τῆς γλῶσσας.
Δὲν ἀρκεῖ τὸ ἀλφάβητο, χρειάζεται καὶ τὸ φῶς γιὰ νὰ γράψεις. Χρειάζεται νά ᾿χεις ἐπίγνωση τοῦ πνευματικοῦ τόπου τῆς γλῶσσας σου, ἔτσι ὅπως αὐτὸς διαχρονικὰ σμιλεύτηκε μέσα ἀπὸ τὴ φιλοσοφία, τὴ θεολογία, τὸ δοκιμιακὸ στοχασμό, τὴν ποίηση, τὴν τέχνη...»
Κ. Ἀθηνιώτη – Παπαδάκη

«...Στὴ βασιλικὴ πολιτεία Οὐίντσορ, εἶχα δεῖ τὸ πρωὶ μίαν ἐπιγραφὴ σ΄ ἕνα τοῖχο, ἕνα ὄνομα Ἐγγλέζου, κι ἀποκάτω μ᾿ ἑλληνικὰ κεφαλαῖα γράμματα: ΚΑΛΟΣ ΚΑΓΑΘΟΣ. Κι ἀπέναντι δυὸ ἀνάγλυφα τοῦ Παρθενώνα.
Ἀφήνοντας ἕνα ἑλληνικὸ στεναγμὸ στὸν ἐγγλέζικο ἀριστοκρατικὸν ἀγέρα, βγῆκα ἔξω στὴ μικρὴ καταπράσινη πολιτεία νὰ περπατήσω. Περνῶ ἕνα κῆπο, ἀπάνω στὴν πόρτα του ἑλληνικά γράμματα: «Ἔξω δὲ οἱ κύνες καὶ οἱ φονεῖς».
Νιώθεις πὼς ἐδῶ, στὴ μικρὴ τούτη φημισμένη πολιτεία, ὅπου ἀναθρέφεται ἡ ἐγγλέζικη ἀριστοκρατία, τὸ ἑλληνικὸ πνεύμα φωτεινό, τολμηρὸ κι ἰσορροπημένο, συνεχίζει ἐξόριστο καὶ στὴν ὑπερβόρεια ὁμίχλη τὸ ἐξαίσιο ἔργο του...»
Ν.Καζαντζάκης (Ταξιδεύοντας στὴν Ἀγγλία)

«...Ἂν ἐπικρατήσει ἡ γνώμη ὅτι τὰ Νέα Ἑλληνικὰ πρέπει νὰ χωριστοῦν ἀπὸ τὰ Ἀρχαῖα, κινδυνεύομε νὰ πτωχεύσομε. Ἀλλὰ δὲν εἶναι νοητὸ ἔνας λαὸς ποὺ ἔχει πίσω του τόση ἱστορία νὰ κηρύξει μόνος του τὴ γλωσσική του πτώχευση. Ἔχουμε χρέος πρὸς τὴν ἱστορία...»
Ι.Ν. Θεοδωρακόπουλος


Ἑπιμέλεια κειμένων: π. Γεώργιος Καλαντζῆς